Fiber Post Uygulaması Nedir? Nasıl Yapılır, Ömrü Ne Kadar?
Gülüşünüzü ertelemeyin. Uzman hekimlerimizle tedavi seçeneklerini görüşmek için hemen yazın.
WhatsAppDiş hekimliğinde temel öncelik, ne kadar hasar görmüş olursa olsun doğal diş dokusunu ağızda tutmak ve çekimden kurtarmaktır. İlerlemiş çürükler, travma sonucu meydana gelen büyük kırıklar veya eski dolguların altından çıkan devasa madde kayıpları nedeniyle geriye sadece çok ince diş duvarları veya sadece kök dokusu kalabilir.
Geçmiş yıllarda, üst yapısı tamamen yok olmuş bu tarz harap dişler doğrudan çekilir ve yerine köprü veya implant planlanırdı. Ancak modern restoratif diş hekimliğinde kullanılan gelişmiş materyaller sayesinde bu dişleri uzun yıllar ağızda tutmak mümkündür. Kök kanalından güç alarak dişin üst kısmını yeniden inşa etmeyi sağlayan fiber post uygulaması, diş çekimini engelleyen ve dişe son bir şans veren en güvenilir yapısal biyomekanik çözümlerden biridir.
İçindekiler
Fiber Post Uygulaması Nedir ve Kanal İçi Fiber Post Uygulaması Nedir?
Klinik literatürde sıklıkla karşımıza çıkan fiber post uygulaması nedir veya daha spesifik tanımıyla kanal içi fiber post uygulaması nedir sorusunun en net cevabı şudur: Kanal tedavisi yapılmış ancak üst kısmında dolgu veya kaplama taşıyacak kadar yeterli diş dokusu kalmamış durumlarda, dişin kök kanalının içine özel bir çubuk (post) yerleştirilerek üst yapının bu çubuktan destek alınarak büyütülmesi işlemidir.
Geleneksel diş hekimliğinde bu çubuklar metalden üretilirdi. Ancak metal çubuklar dişin kendi esnekliğine uyum sağlamadığı için çiğneme kuvveti geldiğinde kama etkisi yaratarak diş köklerinin dikey olarak çatlamasına ve dişin tamamen kaybedilmesine yol açardı.
Gelişmiş cam fiber post uygulaması ise özel cam liflerinin dayanıklı rezin matrislerle sıkıştırılmasıyla üretilir. En büyük avantajı, esneklik katsayısının dişin doğal fildişi (dentin) tabakasıyla birebir aynı olmasıdır. Dişle birlikte esneyebildiği için kırılma riskini neredeyse sıfıra indirir.
Fiber Post Uygulaması Neden Yapılır?
Fiber post uygulaması, dişin taç kısmı olarak adlandırılan üst gövdesinin büyük oranda yıkıma uğradığı, yani standart dolgu veya kaplama işlemlerini destekleyecek sağlıklı diş duvarının kalmadığı durumlarda yapılır.
Bu tedavinin temel amacı, diş kökünün içine yerleştirilen esnek ve dayanıklı bir çubuk vasıtasıyla, üzerine yapılacak olan porselen veya zirkonyum kaplama için mekanik bir dayanak noktası (temel) oluşturmaktır. Çiğneme kuvvetlerini dişin kök yüzeyine homojen bir şekilde dağıtan bu yöntem, kök kırılma riskini minimuma indirerek aşırı harap olmuş ve çekilmesi gerektiği düşünülen dişlerin ağızda sağlıklı bir şekilde kalmasını sağlar.
Fiber Post Nasıl Yapılır?
Klinik ortamında tam dijitalizasyon ve izolasyon protokolleri altında yürütülen fiber post nasıl yapılır süreci, şu teknik aşamalardan oluşur:
1. Kanal Tedavisinin Kontrolü ve Hazırlık
Post uygulanacak dişin öncelikle kanal tedavisinin kusursuz olması gerekir. Dişin röntgeni çekilerek kök ucunda herhangi bir enfeksiyon veya kist olup olmadığı incelenir. Kanal tedavisi sağlıklıysa, kanalın üst 2/3'lük kısmındaki dolgu maddesi (gutta-percha) özel döner aletlerle temizlenerek post boşluğu oluşturulur. Kök ucundaki sızdırmazlığı korumak adına alt 1/3'lük kanal dolgusu aynen bırakılır.
2. Kanal Yuvasının Şekillendirilmesi ve Deneme
Seçilen fiber postun kalınlığına uygun olarak üretilmiş özel kalibre edilmiş frezlerle kök kanalı milimetrik olarak genişletilir. Fiber post kanal içine yerleştirilerek uyumu ve yüksekliği kontrol edilir, gerekirse postun boyu dışarıda kısaltılır.
3. Kimyasal Hazırlık ve Bonding
Kanal içi özel asitlerle temizlenir, yıkanır ve kurutulur. Hem kanal içine hem de fiber postun yüzeyine, malzemenin dişe moleküler düzeyde yapışmasını sağlayan özel yapıştırıcı ajanlar (dual-cure bonding) uygulanır.
4. Postun Sabitlenmesi ve Üst Yapının Kurulması
Kanal içine akışkan karakterde çift bileşenli kompozit yapıştırıcı simanlar sıkılır ve fiber post kanala yerleştirilir. Özel ışık cihazlarıyla ışınlanarak saniyeler içinde donması sağlanır. Post sabitlendikten sonra, dışarıda kalan ucu etrafına estetik kompozit dolgu maddeleri katman katman eklenerek dişin eksik olan üst gövdesi tamamen sıfırdan inşa edilir. Bu işlem bittikten sonra diş, üzerine zirkonyum veya E-Max kaplama yapılmak üzere hazır hale gelmiş olur.
Fiber Post Acıtır mı?
Hastalarda kök kanalının içine bir çubuk yerleştirilmesi fikri ilk başta endişe yaratabilir. Peki, fiber post acıtır mı?
Kesin olarak belirtmek gerekir ki; işlem yapılan diş daha önceden kanal tedavisi görmüş olduğu için dişin içindeki ağrıyı ileten canlı sinir dokuları tamamen uzaklaştırılmıştır. Dolayısıyla dişin canlılığı söz konusu değildir. Fiber post uygulaması sırasında hastanın en ufak bir acı veya ağrı hissetmesi tıbben mümkün değildir. İşlem sırasında anestezi yapılmasına dahi çoğunlukla ihtiyaç duyulmaz. Sadece diş etinin şekillendirilmesi gereken yan uygulamalar varsa çok hafif bir lokal uyuşturma tercih edilebilir.
Fiber Post Ne Kadar Dayanır?
Doğru mekanik kurallarla yerleştirilen ve üzeri sızdırmaz bir kaplama ile korunan bir fiber post ne kadar dayanır sorusunun cevabı ortalama 10 ila 15 yıl arasındadır. Fiber malzemenin kendisi ağız sıvılarından etkilenerek çürümez veya bozulmaz.
Ancak fiber post diş ömrü üzerinde doğrudan etkili olan kriterler şunlardır:
- Üst Yapının Korunması: Post yapıldıktan sonra dişin üzerine zirkonyum veya porselen bir kron kaplama yapılması şarttır. Sadece dolgu ile bırakılan postlu dişler, çiğneme yüklerine uzun süre dayanamayarak dolgu kenarlarından sızıntı yapabilir.
- Kök Sağlığı: Dişin altında kalan kendi doğal kök dokusunda yeni bir çürük veya diş eti çekilmesine bağlı kök çürüğü oluşmadığı sürece fiber post ömür boyu görevini yapmaya devam eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Fiber post yapıldıktan sonra diş neden ağrır?
Normal şartlarda siniri alınmış bir dişin ağrıması beklenmez. Ancak işlemden sonraki ilk birkaç gün, kanalın mekanik olarak genişletilmesi esnasında kök ucundaki ligament adı verilen dokularda oluşan hafif basınca bağlı olarak üzerine basınca sızlama veya hafif bir ağrı oluşabilir. Bu durum geçicidir. Eğer uzun süre geçmeyen şiddetli bir ağrı varsa, eski kanal tedavisinin yenilenmesi (retreatment) gerekebilir.
Metal post mu daha iyidir fiber post mu?
Kesinlikle fiber post daha iyidir. Metal postlar çok serttir, ışık geçirgenliği olmadığı için estetik bölgede diş etini ve kaplamayı gri gösterirler ve en tehlikelisi esnemedikleri için çene kuvveti geldiğinde kökü dikey olarak çatlatabilirler. Fiber post ise esnektir, diş rengindedir, ışığı geçirir ve kırılma kuvvetini köke zarar vermeden sönümler.
Her kanal tedavili dişe fiber post yapmak zorunlu mudur?
Hayır, zorunlu değildir. Eğer kanal tedavisi yapılan dişin üst yapısında (duvarlarında) %50'den fazla sağlıklı diş dokusu duruyorsa, sadece standart kompozit dolgu veya porselen onley dolgu yapılması yeterlidir. Fiber post, diş duvarlarının tamamen yok olduğu veya çok inceldiği aşırı harabiyet durumlarında tercih edilir.
Gripken fiber post uygulaması yapılır mı?
Hafif soğuk algınlıklarında bu işlemin yapılmasında hiçbir tıbbi engel yoktur; çünkü kanamalı bir cerrahi müdahale değildir. Ancak çok yoğun öksürük veya burun tıkanıklığı varsa, tükürük izolasyonunun (rubber dam kullanımının) hayati önem taşıdığı bonding aşamasında hastanın ağızdan nefes alması zorlaşacağı için, gribin geçmesini beklemek operasyonun başarısını ve hasta konforunu artıracaktır.
